Tematyka badawcza: Immunologia nowotworów. Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe.

Problematyka badawcza: 

Zajmujemy się immunologią nowotworów, badając interakcje między komórkami nowotworowymi a układem odpornościowym, ze szczególnym uwzględnieniem monocytów i makrofagów.  Kluczową rolę w tej komunikacji odgrywają pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (Extracellular Vesicles, EVs) uwalniane m.in. przez komórki nowotworowe. EVs to małe struktury błonowe bogate w białka, lipidy i kwasy nukleinowe, które modulują funkcje zarówno komórek odpornościowych, jak i samego nowotworu. Badamy EVs, ich fenotyp i skład, podobieństwo do komórek nowotworowych oraz mechanizmy, dzięki którym wpływają na aktywność monocytów i makrofagów; komórek kluczowych w odpowiedzi przeciwnowotworowej. EVs badamy już od 25 lat

Cel badań i metodologia

Celem naszych badań jest zrozumienie, dlaczego w przebiegu chorób nowotworowych dochodzi do osłabienia aktywności przeciwnowotworowej monocytów i makrofagów oraz jaka rolę w tym procesie odgrywają EVs uwalniane przez komórki nowotworowe. Scharakteryzowanie EVs oraz zbadanie ich wpływu na różnicowanie monocytów i polaryzację makrofagów pozwoli na identyfikację potencjalnych celów terapeutycznych, a w dalszej perspektywie na rozwój nowych strategii diagnostycznych i immunoterapeutycznych w leczeniu nowotworów. W naszych badaniach korzystamy z hodowli ustalonych linii komórkowych oraz materiału ex vivo pozyskanego od pacjentów z chorobą nowotworową. Wykorzystujemy techniki molekularne (m.in. sekwencjonowanie NGS, RT-qPCR), metody cytometryczne oraz testy funkcjonalne.

Pracujemy razem:

Dr hab. Monika Baj-Krzyworzeka

Dr hab. Marzena Lenart

Dr Izabela Siemińska

Dr Rafał Szatanek

Dr Kazimierz Węglarczyk

Mgr Anna Mordel

Zrealizowane projekty:

1. Rola microRNA przenoszonego przez mikropęcherzyki błonowe pochodzenia nowotworowego w modulowaniu aktywności monocytów człowieka. NCN OPUS 17 2020-2025 Projekty finansowane przez NCN | Narodowe Centrum Nauki 

2. Mikrofragmenty błonowe komórek nowotworowych w procesie różnicowania i polaryzacji monocytów człowieka – rola microRNA i czynnika wzrostu makrofagów (M-CSF). KBN/NCN 2011-2015

3. Mikrofragmenty błonowe komórek nowotworowych w przenoszeniu chemokin i ich indukcji w monocytach człowieka. Rola biologiczna i implikacje dla procesu nowotworzenia. – KBN 2PO5A 049 29 2005-2009r.

4. Rola mikrofragmentów błonowych w interakcjach komórek nowotworowych z monocytami-znaczenie dla neoangiogenezy, inwazyjności i zdolności do przerzutowania nowotworów. KBN 3PO5A 057 22 2002 – 2004r.

Wybrane publikacje:

• Siemińska I, Rakus K, Woźnicka O, Adamek M, Chadzińska M, Baj-Krzyworzeka M. Improving extracellular vesicle isolation from non-mammalian blood plasma: enhancing efficiency through adjusted osmolarity. Res Vet Sci. 2025;197:105927. doi:10.1016/j.rvsc.2025.105927.
• Lenart M, Siemińska I, Szatanek R, Mordel A, Szczepanik A, Rubinkiewicz M, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. Identification of miRNA present in cell- and plasma-derived extracellular vesicles as possible biomarkers of colorectal cancer. Cancers (Basel). 2024;16(13):2464. doi:10.3390/cancers16132464.
• Babula A, Gałuszka-Bułaga A, Węglarczyk K, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. CD44–hyaluronan axis plays a role in the interactions between colon cancer-derived extracellular vesicles and human monocytes. Oncol Lett. 2023;26(3):413. doi:10.3892/ol.2023.13999.

• Alwani A, Andreasik A, Szatanek R, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. The role of miRNA in regulating the fate of monocytes in health and cancer. Biomolecules. 2022;12(1):100. doi:10.3390/biom12010100.
• Depciuch J, Kłębowski B, Stec M, Szatanek R, Węglarczyk K, Baj-Krzyworzeka M, Parlińska-Wojtan M, Baran J. Similarities in the general chemical composition of colon cancer cells and their microvesicles investigated by spectroscopic methods—potential clinical relevance. Int J Mol Sci. 2020;21(5):1826. doi:10.3390/ijms21051826.
• Baj-Krzyworzeka M, Mytar B, Szatanek R, Surmiak M, Węglarczyk K, Baran J, Siedlar M. Colorectal cancer-derived microvesicles modulate differentiation of human monocytes to macrophages. J Transl Med. 2016;14:36. doi:10.1186/s12967-016-0787-9.
• Lenart M, Rutkowska-Zapala M, Baj-Krzyworzeka M, Szatanek R, Węglarczyk K, Smallie T, Ziegler-Heitbrock L, Zembala M, Siedlar M. Hyaluronan carried by tumor-derived microvesicles induces IL-10 production in classical (CD14++CD16−) monocytes via a PI3K/Akt/mTOR-dependent signaling pathway. Immunobiology. 2015;220(1):1–10.
• Szatanek R, Baran J, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. Isolation of extracellular vesicles: determining the correct approach (review). Int J Mol Med. 2015;36(1):11–17. doi:10.3892/ijmm.2015.2194.
• Kim DK, Lee J, Kim SR, Choi DS, Yoon YJ, Kim JH, Go G, Nhung D, Hong K, Jang SC, Kim SH, Park KS, Kim OY, Park HT, Seo JH, Aikawa E, Baj-Krzyworzeka M, van Balkom BW, Belting M, et al. EVpedia: a community web portal for extracellular vesicles research. Bioinformatics. 2015;31(6):933–939.
• Baj-Krzyworzeka M, Węglarczyk K, Mytar B, Szatanek R, Baran J, Zembala M. Tumour-derived microvesicles contain interleukin-8 and modulate production of chemokines by human monocytes. Anticancer Res. 2011;31:1329–1335.
• Baj-Krzyworzeka M, Baran J, Węglarczyk K, Szatanek R, Szaflarska A, Siedlar M, Zembala M. Tumour-derived microvesicles mimic the effect of tumour cells on monocyte subpopulations. Anticancer Res. 2010;30:3515–3519.
• Baran J, Baj-Krzyworzeka M, Węglarczyk K, Szatanek R, Zembala M, Barabasz J, Czupryna A, Szczepanik A. Circulating tumour-derived microvesicles in plasma of gastric cancer patients. Cancer Immunol Immunother. 2010;59:841–850.
• Baj-Krzyworzeka M, Szatanek R, Węglarczyk K, Baran J, Zembala M. Tumour-derived microvesicles modulate biological activity of human monocytes. Immunol Lett. 2007;113:76–82.
• Baj-Krzyworzeka M, Szatanek R, Węglarczyk K, Baran J, Urbanowicz B, Brański P, Ratajczak MZ, Zembala M. Tumour-derived microvesicles carry several surface determinants and mRNA of tumour cells and transfer some of these determinants to monocytes. Cancer Immunol Immunother. 2006;55:808–818.
• Mytar B, Wołoszyn M, Szatanek R, Baj-Krzyworzeka M, Siedlar M, Ruggiero I, Wieckiewicz J, Zembala M. Tumor cell-induced deactivation of human monocytes. J Leukoc Biol. 2003;74:1094–1101.
• Baj-Krzyworzeka M, Majka M, Pratico D, Ratajczak J, Vilaire G, Kijowski J, Reca R, Janowska-Wieczorek A, Ratajczak MZ. Platelet-derived microparticles stimulate proliferation, survival, adhesion, and chemotaxis of hematopoietic cells. Exp Hematol. 2002;30:450–459.