Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki

Projekt nr. 2019/33/B/NZ5/00647

Czas realizacji: 2020-2025

Kierownik projektu: Monika Baj-Krzyworzeka

Streszczenie: Rozwój nowotworu jest bardzo skomplikowanym procesem, który nie tylko ogranicza się jedynie do wzrostu komórek nowotworowych, ale wymaga także interakcji z innymi komórkami, co powoduje przeprogramowanie układu odpornościowego na potrzeby rozwijającego się nowotworu. Przykładem takiej strategii jest modulacja funkcji monocytów. Monocyty krążą we krwi i migrują do tkanek, gdzie różnicują się w makrofagi. Ogromna plastyczność monocytów powoduje powstanie różnych populacji makrofagów o odmiennych funkcjach w odpowiedzi na sygnały środowiskowe. Jednym z czynników środowiskowych, który może wpływać na monocyty, są mikropęcherzyki błonowe (EV) pochodzące z otaczających komórek, np. nowotworowych. EV są pęcherzykami uwalnianymi z komórek, które zawierają białka, lipidy i kwasy nukleinowe otoczone błoną. Komórki raka jelita grubego, które są przedmiotem proponowanego projektu, uwalniają EV, które zawierają małe niekodujące cząsteczki RNA, zwane mikroRNA. Opisano, że mikroRNA regulują wiele podstawowych procesów biologicznych, takich jak proliferacja komórek, różnicowanie, ruchliwość itp. Hipoteza badawcza zakłada udział mikroRNA, składnika EVs pochodzących z raka jelita grubego, jako odpowiedzialnych za regulację aktywności monocytów. Uważamy, że uzyskane wyniki pomogą opracować metody kontroli aktywności monocytów lub przynajmniej przewidzieć ich funkcję w następstwie różnicowaniu do makrofagów. Oczekujemy, że profilowanie EVs z osocza pacjentów chorych na raka jelita grubego wraz z analizą subpopulacji monocytów, pozwoli na lepsze przewidywanie zmian funkcji makrofagów, niż obecnie dostępne metody co może mieć znaczenie kliniczne.

Wykonawcy projektu:

Dr hab. Monika Baj-Krzyworzeka -kierownik projektu

Dr hab. Marzena Lenart

Dr Kazimierz Węglarczyk

Mgr Anna Mordel

Administracja projektu Dział Nauki UJ-CM:

mgr  Joanna Machejek

Publikacje:

1. Lenart M, Siemińska I, Szatanek R, Mordel A, Szczepanik A, Rubinkiewicz M, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. Identification of miRNA present in cell- and plasma-derived extracellular vesicles as possible biomarkers of colorectal cancer. Cancers (Basel). 2024 doi:10.3390/cancers16132464
2. Babula A, Gałuszka-Bułaga A, Węglarczyk K, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. CD44–hyaluronan axis plays a role in the interactions between colon cancer-derived extracellular vesicles and human monocytes. Oncol Lett. 2023 doi:10.3892/ol.2023.13999
3. Babula A, Siemińska I, Baj-Krzyworzeka M. Isolation of low endotoxin content extracellular vesicles derived from cancer cell lines. J Vis Exp. 2023 Feb 17;(192). doi: 10.3791/65062
4. Alwani A, Andreasik A, Szatanek R, Siedlar M, Baj-Krzyworzeka M. The role of miRNA in regulating the fate of monocytes in health and cancer. Biomolecules. 2022 doi:10.3390/biom12010100
5. Alwani A, Baj-Krzyworzeka M. MiRNAs – targets in cancer therapy. Postępy Biochemii 2021 10.18388/pb.2021_390
6. Szatanek R, Baj-Krzyworzeka M. CD44 and Tumor-Derived Extracellular Vesicles (TEVs). Possible Gateway to Cancer Metastasis Int J Mol Sci 2021 10.3390/ijms22031463
7. Szatanek R,, Siemińska I, Lenart M, Baran J, Baj-Krzyworzeka M. Role of hyaluronan in interactions of tumor-derived extracellular vesicles with cells of monocyte origin. in Extracellular vesicles as matrix messengers ed. Kirsi Rilla Springer Cham, 2024 doi:10.1007/978-3-031-68811-9_4